O réxime franquista dispoñía dun omnipresente sistema para a
recollida e control da información. Máis alá dos correspondentes
servizos do aparato militar, policial e sindical, desde o ministerio
de Información e Turismo contábase cunha extensa rede informativa.
O servizo de auscultación da opinión pública e, posteriormente, o
instituto de opinión pública, facían un seguimento polo miúdo do
que se publicaba e das opinións da poboación sobre temas de
actualidade. Neste traballo de Lucio Martínez Pereda podemos atopar
información sobre eles:
https://nuevarevolucion.es/que-se-dice-propaganda-control-de-la-opinion-publica-y-deteccion-de-rumores-durante-el-franquismo/ Esta información, ademais de servir para avaliar decisións de
goberno, utilizábase como base para a elaboración de materiais do
tipo dos Documenta e guións que se proporcionaban aos medios
de comunicación. Orientábase e controlábase así a información
que debían proporcionar sobre determinados asuntos. A través de
telegramas cifrados numericamente, dende a dirección xeral de prensa
exercíase un férreo control sobre o que era publicable ou
prohibido. Polo tanto, a información recollida, logo de analizada,
servía para facer máis eficaz a propaganda do réxime e facilitar
un maior control social. A recollida estaba moi influída polo perfil
ideolóxico das instancias recolectoras, todas na órbita da FET y de
las JONS.
En ocasións,
segundo a relevancia do tema, era o propio delegado provincial o que
facía chegar directamente ás altas instancias certas informacións.
O 3 de outubro de
1964, o delegado provincial, Eduardo López Merino, dirixe un escrito
ao Director General de Información, Carlos Robles Piquer, para
informarlle duns feitos que consideraba “de notable interés
político”. Robles Piquer, cuñado e home de confianza de Manuel
Fraga, era o responsable da censura e responsable de diversas
campañas de manipulación informativa naquela época. No escrito
dáballe conta da doazón que Virginia Pereira, viúva de Castelao,
acababa de facerlle ao Museo de Pontevedra da biblioteca e coleccións
artísticas, “la cual se encontraba en depósito en el Museo
provincial desde nuestra Guerra de Liberación, como consecuencia de
la incautación que se llevó a efecto”. Conta que Filgueira lle
manifestara que Virginia aceptara a cantidade de trescentas mil
pesetas pero que era máis ben simbólica pois
solamente los
libros las valen con holgura. En cuanto a los apuntes y dibujos, creo
yo que, aunque es difícil precisar, su valor es grande, sobre todo
teniendo en cuenta que la mencionada señora se propone donar también
al Museo de esta ciudad el resto de la obra de su marido que queda
todavía en Buenos Aires. De esta forma, el número de dibujos y
apuntes de Castelao que pasarán a ser propiedad del mismo Museo se
eleva, en total, a tres mil.
A continuación,
escribe uns parágrafos indicativos da finalidade da información que
se transmite e da instrumentalización política que o réxime
franquista podía facer do asunto:
A mi juicio, también
tiene un gran interés político, el hecho de que la Sra Viúda de
Castelao proyecte trasladar, según afirmaciones propias, los restos
mortales de su esposo a España, los cuales reposan ahora en Buenos
Aires, así como la circunstancia de que, en conversaciones
particulares sostenidas por dicha señora ultimamente en Pontevedra,
haya reconocido el indudable progreso de España, indicando que así
estaba dispuesta a manifestarlo a “personas significadas” que
residen en la Argentina, a cuyo país proyecta regresar en breve.
Como sabe Vd muy
bien, todos estos hechos pueden actuar positivamente como un
instrumento disolvente o desmoralizador de un cierto bloque político
de matiz separatista que existe todavía en La Argentina. Y ello por
cuanto el nombre de Castelao y la presencia de su Viuda parece que
constituía, precisamente -al menos hasta ahora- todo un símbolo o
coadyuvante eficaz para obtenerla la cohesión del mismo grupo.
Achegaba tamén
copia da carta que a viúva lle dirixira ao director do Museo,
Filgueira Valverde, e un “dossier” de prensa. Non indica como
tivera acceso á carta.
Non deixa de ser
significativo da importancia que lle dá ao tema o feito de que, o
día anterior, tivese unha conversa co propio subsecretario, o
pontevedrés Pío Cabanillas, a quen lle remite copia da carta de
Virginia e a comunicación enviada a Robles.
O texto da carta de
Virxinia, xa publicado noutros lugares, era o seguinte:
Mi distinguido
amigo:
Creo interpretar
fielmente el sentir de mi llorado esposo y cumplir un deber de
gratitud hacia ese Patronato del que fué miembro fundador, al
ofrecer al Museo de Pontevedra el conjunto de sus apuntes, dibujos,
originales y los libros de su pequeña biblioteca, asegurando así
que lo mejor de su obra quede reunido y en esa ciudad, donde
precisamente fué producido. Al propio tiempo cedo los derechos de
edición y los que pudieran caber para la reivindicación de lo que
fué incautado. Mi situación no me permite, como fuera mi deseo,
hacer donación de todo ello; por eso acepto la cantidad de
trescientas mil pesetas.
Le ruego reciba y
transmita a los miembros del Patronato el testimonio de mi
consideración y afecto. Virginia, Viuda de Castelao.